Có lẻ năm nay là cái Tết đáng nhớ nhất khi xã Trà Kót, Trà Nú và Trà Đông sáp nhập thành đơn vị hành chính xã Trà Liên, thành phố Đà Nẵng. Không chỉ là niềm vui riêng được đón Tết Nguyên đán mừng năm mới bên gia đình, người thân mà cũng là niềm vui chung của cấp ủy, chính quyền và cả hệ thống chính trị tại địa phương trong thắm đượm tình làng nghĩa xóm để đồng bào dân tộc Cor nơi đây cùng nhau xây dựng quê hương ngày một văn minh giàu đẹp.

Đồng bào treo cờ đón tết Nguyên Đán và các ngày lễ lớn của quê hương, đất nước

Trung tâm xã Trà Liên trang trí đón tết.

Như lệ hằng năm, cứ mỗi độ Tết đến, xuân về đồng bào dân tộc Cor sinh sống tập trung ở xã vùng núi Trà Liên, thành phố Đà Nẵng lại tổ chức ăn Tết Nguyên đán như phong tục của người Kinh (Việt). Bắt đầu từ những ngày cuối tháng Chạp, các gia đình trong các thôn, tổ dân cư lo dọn dẹp nhà cửa ngăn nắp, trang trí lại cổng ngõ treo cờ Tổ quốc, bàn thờ ông bà để ăn Tết và đón mừng năm mới. Trong suốt quãng thời gian này, đồng bào Cor khá bận rộn chuẩn bị mọi thứ cho ngày Tết tiếp theo của năm mới như: gạo lúa mới, thịt heo, gà, vịt, các loại rau rừng, măng tươi, củi nấu bánh. Đặc biệt nhất là sắm quần áo mới để diện trong nghi lễ, đón xuân và du xuân trong những ngày Tết.

Cùng với nồi bánh tét, đồng bào Cor xã Trà Liên, thành phố Đà Nẵng còn gói bánh và làm cơm lam từ gạo lúa mới trong ống nứa chuẩn bị ăn Tết đón mừng năm mới

Thiếu nữ Cor lo thịt nướng đãi khách

Theo tìm hiểu của chúng tôi, đồng bào Cor xã Trà Liên, thành phố Đà Nẵng quan niệm, mỗi năm dù thế nào đi nữa, ao ước của mỗi gia đình dân tộc Cor xã miền núi Trà Liên, thành phố Đà Nẵng là được tổ chức ăn Tết, cầu cúng một năm an lành, hạnh phúc, mùa màng bội thu, khỏi ốm đau, bệnh tật, mọi người đoàn kết và thương yêu cùng nhau xây dựng quê hương...Một năm được mùa lúa, người Cor bao giờ cũng chia sẻ với niềm vui nhằm tổng kết một mùa lúa mới. Và theo đó, mỗi gia đình dân tộc Cor tổ chức ăn Tết, đón mừng năm mới. Với ý nghĩa, tiễn năm cũ đón chào năm mới với nhiều điều ước sẽ đến trong năm mới. Những ngày này, người Cor ở Trà Liên, thành phố Đà Nẵng dù đi làm ăn xa hay con gái lấy chồng đều trở về quê hương để đón Tết bên người thân cùng gia đình.

Tết đến, những ngày này là dịp để ông bà, tổ tiên được về ăn Tết gặp mặt cùng các người thân trong gia đình… Người Cor không thể thiếu mâm cỗ tổ tiên được chuẩn bị nhờ đôi tay khéo léo của những người phụ nữ. Từ những nông phẩm gần gũi, thân thuộc như: gà, vịt, heo, ốc đá, rau ranh, gạo nếp và gạo tẻ…người phụ nữ Cor khéo léo đã chế biến thành một mâm cỗ cúng rất giản dị mà lại ý nghĩa, là một cách để tưởng nhớ tổ tiên, cội nguồn. Những lễ vật mình làm được với ý nghĩa tổ tiên sẽ phù hộ những người trong nhà mạnh khỏe, mùa màng bội thu. Những gia đình kinh tế khá giả có thể chuẩn bị thêm cá nướng, chả, nem, bia lon. Thêm vào đó, thứ bánh quen thuộc của người Cor trong ngày Tết này là bánh đót, cơm lam.

Thiếu nữ Cor rủ nhau đi chơi xuân và tụ tập tại mái làng hát ca mỗi khi Tết đến xuân về.

Già Trần Văn Trâng (sinh năm 1943) ở thôn Tak Kót, xã Trà Liên, thành phố Đà Nẵng cho biết: Theo truyền thống, vào những ngày đầu năm, trong tiết trời đầu xuân, nắng ấm dần lên đồng bào Cor ai ai cũng rạng rỡ trong những bộ trang phục thổ cẩm của dân tộc mình, trẻ em được mẹ mặc trang phục đẹp nhất háo hức đón Tết mừng năm mới. Vào ngày Mồng Một, người Cor thường cúng tổ tiên vào lúc từ 10 giờ sáng đến 11 giờ trưa, thời gian này, các cụ tổ tiên dù ở đâu đó xa xôi cũng đã tề tựu đông đủ ở nhà, để hưởng thụ lễ vật con cháu dâng lên. Mâm cỗ của người Cor nhất thiết phải có 1 con gà luộc để nguyên con, 1 xâu gan heo, 2 xâu thịt heo luộc, 1 bát ốc đá, bánh lá đót, trầu cau và 1 bát gạo muối. Hầu hết mỗi gia đình người Cor đều mời các già làng, những người già lớn tuổi am hiểu phong tục tập quán đến cúng Tết cho gia chủ. Vì đối với họ, các già làng, những người già lớn tuổi có kinh nghiệm trong giao tiếp với các tổ tiên của gia chủ, có thể tâm tình, thủ thỉ những điều mà con cháu cần cầu xin và ngược lại tổ tiên có thể yêu cầu từ gia chủ những điều gì đó từ con cháu và cầu mong tổ tiên về gia hộ cho con cháu mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, xua đuổi thói hư tật xấu, nghêng đón điều vui vẻ, hạnh phúc về với gia đình.

Người Cor xã Trà Liên vui bên cây Nêu trong ngày Tết

Nghệ nhân Ưu tú Dương Lai (sinh năm 1962) ở thôn Tak Kót, xã Trà Liên, thành phố Đà Nẵng chia sẻ: Những ngày Tết, ngoài phong tục tập quán cổ truyền của đồng bào Cor, khi vui xuân, đón Tết mà hoạt động văn hóa- văn nghệ tại địa phượng tổ chức thêm các môn: thi tài bắn nỏ, phóng lao, kéo co, đấu chiêng…như một thiết chế văn hóa truyền thống không thể thiếu mỗi khi Tết đến xuân về để người Cor trổ tài cùng mục đích thể thao, rèn luyện sức khỏe. Những chàng trai, cô gái Cor trong bộ trang phục đẹp nhất nô nức tham gia các trò chơi thi bắn nỏ, đan gùi, làm bánh… Đây còn là dịp để những chàng trai, cô gái Cor thầm kín tìm đến nhau tình tự, rồi nên duyên vợ chồng.

Bắn nỏ, một trò chơi không thể thiếu với người Cor xã Trà Liên mỗi khi Tết đến xuân về.

Đây còn là dịp để chàng trai trai cho cô gái Cor thầm kín rồi nên duyên vợ chồng.

Ngày Tết, cũng như đối với tôi thật sự là một điều may mắn và là một trải nghiệm đáng nhớ khi đến với bà con đồng bào Cor xã Trà Liên hòa cùng niềm vui bên những lời chúc nhau và tiếng cười giòn tan giữa sắc xuân ngập tràn, như gọi mời khúc giao mùa đất trời trong niềm hân hoan đón chào ngày mới đang về giữa núi rừng Trà Liên bao la. Được vui cùng bà con đồng bào Cor, để được thưởng thức trong hương vị ẩm thực vùng cao ngày Tết cùng các món ăn dân dã đặc trưng bánh làm từ nếp. Vị thơm của lá đót rừng, vị dẻo ngọt của hạt nếp ủ nắng gió vùng cao. Đây chính là yếu tố đặc trưng khiến cho người lần đầu tiên thưởng thức bị cuốn hút, khó quên. Tôi thầm tự nhắc bản thân mình cần phải chụp ảnh lưu lại thật kỹ hương vị và cách chế biến của những món ăn này, để kể lại câu chuyện ẩm thực truyền thống khá độc đáo của bà con đồng bào Cor xã Trà Liên, thành phố Đà Nẵng.

Vui bên ché rượu cần ngày xuân

Ngồi vui cùng chúng tôi trong sắc xuân, ông Dương Minh Anh- Phó Chủ tịch UBND xã Trà Liên, thành phố Đà Nẵng cho biết: Hằng năm mỗi khi Tết đến xuân về, đồng bào Cor quê tôi mọi nhà, mọi người đón Tết Nguyên đán mừng năm mới với bánh lá đót, ống cơm lam và hương vị của nhiều món ẩm thực thắm đượm mồ hôi và công sức tuy mộc mạc, đơn sơ nhưng hàm chứa giá trị nhân văn sâu sắc. Đồng bào Cor xã Trà Liên hôm nay sống hoà mình với thiên nhiên, luôn hòa thuận thủy chung, đùm bọc và giúp nhau gắn kết trong xây dựng đời sống văn hóa như mạch nguồn của dòng suối mát trong, như hơi thở của đại ngàn Trường Sơn từ xa xưa vọng lại như tâm hồn và tính cách của người Cor bao đời nay vẫn vậy, cần cù chịu khó làm nên nếp văn hóa cổ truyền để hôm nay thế hệ trẻ người Cor trong xã được nâng niu, qua đó ra sức gìn giữ bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa quí báu mà người Cor đã để lại./.

Tác giả: Nguyễn Văn Sơn