Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân được Quốc hội ban hành nhằm cụ thể hóa quyền làm chủ của Nhân dân được quy định trong Hiến pháp; bảo đảm cho Nhân dân trực tiếp lựa chọn những người tiêu biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

Việc hiểu đúng và thực hiện nghiêm Luật Bầu cử là trách nhiệm của mỗi công dân, góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.

Thứ nhất, về nguyên tắc bầu cử

Theo Luật Bầu cử, việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo các nguyên tắc cơ bản: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.

Mọi công dân đủ điều kiện theo quy định đều có quyền tham gia bầu cử; mỗi cử tri có một lá phiếu có giá trị như nhau; cử tri trực tiếp bỏ phiếu lựa chọn đại biểu và việc bỏ phiếu được thực hiện kín, bảo đảm tự do ý chí của cử tri.

Thứ hai, về quyền và nghĩa vụ của công dân trong bầu cử

Công dân Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên tính đến ngày bầu cử có quyền bầu cử; đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân theo quy định của pháp luật.

Bầu cử không chỉ là quyền mà còn là nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi công dân. Việc tham gia bầu cử thể hiện tinh thần yêu nước, ý thức làm chủ, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh.

Thứ ba, về tiêu chuẩn của người ứng cử

Người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định của Luật Tổ chức Quốc hội và Luật Tổ chức chính quyền địa phương; là người có phẩm chất đạo đức tốt, bản lĩnh chính trị vững vàng, gắn bó mật thiết với Nhân dân, có năng lực, uy tín và điều kiện tham gia hoạt động của cơ quan dân cử.

Luật Bầu cử yêu cầu bảo đảm cơ cấu hợp lý đại biểu là phụ nữ, người dân tộc thiểu số, đại biểu trẻ tuổi, người ngoài Đảng, nhằm phản ánh đầy đủ các tầng lớp Nhân dân trong xã hội.

Thứ tư, về tổ chức phụ trách bầu cử

Để tổ chức bầu cử đúng pháp luật, Luật Bầu cử quy định rõ hệ thống các tổ chức phụ trách bầu cử gồm: Hội đồng Bầu cử quốc gia; Ủy ban bầu cử các cấp; Ban bầu cử; Tổ bầu cử.

Các tổ chức này có trách nhiệm chuẩn bị, tổ chức và giám sát toàn bộ quá trình bầu cử, bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, an toàn, đúng quy định.

Thứ năm, về danh sách cử tri và khu vực bỏ phiếu

Mọi công dân có quyền bầu cử đều được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri. Mỗi cử tri chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri tại nơi thường trú hoặc tạm trú theo quy định.

Việc lập danh sách cử tri, xác định khu vực bỏ phiếu phải chính xác, công khai, tạo điều kiện thuận lợi nhất để cử tri thực hiện quyền bầu cử của mình.

Thứ sáu, về trình tự, thủ tục bầu cử

Quy trình bầu cử được Luật quy định chặt chẽ, gồm các bước: hiệp thương giới thiệu người ứng cử; lập và công bố danh sách người ứng cử; niêm yết danh sách cử tri; tổ chức vận động bầu cử; tiến hành bỏ phiếu; kiểm phiếu, xác định và công bố kết quả bầu cử.

Mọi hành vi vi phạm pháp luật về bầu cử đều bị xử lý nghiêm theo quy định, nhằm bảo đảm tính công bằng, minh bạch và nghiêm minh của pháp luật.

Thứ bảy, về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức

Luật Bầu cử quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội trong việc tổ chức, tuyên truyền, giám sát và bảo đảm các điều kiện cần thiết để cuộc bầu cử thành công.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò nòng cốt trong hiệp thương, giới thiệu người ứng cử và giám sát quá trình bầu cử, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là cơ sở pháp lý quan trọng để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình trong việc xây dựng bộ máy nhà nước.

Mỗi cử tri cần nâng cao nhận thức, tìm hiểu đầy đủ các quy định của Luật, tích cực tham gia bầu cử với tinh thần trách nhiệm cao nhất, góp phần lựa chọn được những đại biểu xứng đáng, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, vì sự phát triển của đất nước và địa phương.

Nguyễn Quốc Sỹ